Nieuwsbericht11-03-2026 | 10:22

Drie sprekers deelden hun expertise, ervaringen en inzichten over de ambtenaar van de toekomst en digitaal vakmanschap met ons. Daarna en in de chat ontstond een levendige discussie en uitwisseling van kennis, links - en contactgegevens: “Ik praat graag nog even hierover door!”

Maandagochtend 9 maart 2026 sloten 167 mensen online aan voor de How to–sessie: Ambtenaar van de toekomst. Hoe vullen we digitaal vakmanschap in? En wat is hierin de rol van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie?

De Rijks Innovatie Community organiseert deze sessies voor en met collega’s bij de overheid. Het zijn korte, interactieve sessies online, waarin we elkaar bijpraten over innoveren bij de overheid. De andere verslagen van de How to sessies vind je hier 

Samenvatting per spreker

1. Robert van Agtmaal is programmamanager NDS prioriteit digitaal vakmanschap, een van de zes prioriteiten van de Nederlandse digitaliseringstrategie.

Digitaal vakmanschap gaat over de mens als enabler voor technologie. . “Techniek is alleen maar zo goed als de mensen die er achter zitten en er mee moeten werken” Vragen binnen deze prioriteit: Wat betekent de digitaliseringslag voor de medewerkers, voor ons werk? Wat is daarvoor nodig en wat voor mensen -welke skills- zijn nodig om daar invulling aan te geven? Hoeveel mensen zijn nodig en waar moeten die zitten? Hoe kunnen we schaarse skills efficiënter (samen) inzetten voor de overheid? En hoe ziet een moderne digitale werkomgeving voor ambtenaren en bestuurders eruit?

Robert: “We zijn bezig met het opstarten van het traject. Er lopen al wel een aantal zaken. Een voorbeeld is het kwaliteitsraamwerk IV, een raamwerk gebaseerd op de European Competence Framework. Waarmee we inzichtelijk maken welke competenties en profielen de overheid in huis heeft. We willen dat kunnen monitoren”. NDS wil zorgen dat de digitalisering van professionals vertaald wordt in loopbaanpaden en leer- en ontwikkeltrajecten. “Dat biedt medewerkers perspectief: waar zitten mijn kansen en als ik me wil ontwikkelen, hoe kan ik dat doen?” Het aanjaagteam heeft bij gemeente Almere een pilot uitgevoerd hiermee. Zo zijn er meer initiatieven, op alle overheidsniveaus. ‘We halen op wat er waar gebeurt. Er zijn visies, opleidingen en kansrijke initiatieven. We willen deze identificeren en bij elkaar brengen”.

2. Bart Geerdink is programmamanager bij VNG en lid van het aanjaagteam NDS prioriteit Digitaal Vakmanschap.  Digitaal vakmanschap gaat volgens Bart om het inzichtelijk maken van een verandering. Technologie ontwikkelt zich snel en ambtenaren en bestuurders moeten zich mee ontwikkelen.

“Wij proberen dit te stimuleren en versnellen met verschillende instrumenten, waaronder een kwaliteitsraamwerk, pooling en opleidingen. Het moet een beweging zijn waarin we samen leren”. Gemeentes en overheidsorganisaties zetten hierin eigen stappen, en nemen hun organisaties hier op eigen manieren in mee. Bart: “We willen mooie initiatieven en goede voorbeelden breder delen. Vanuit VNG zijn er bijvoorbeeld afgelopen anderhalf jaar 15 pilots op het gebied van arbeidsmarktkrapte, innovatie en digitaal vakmanschap begeleid, vorige maand zijn er acht nieuwe pilots begeleid. In Leiden gaan ze met een leerplatform op het gebied van AI aan de slag, gekoppeld aan maatschappelijke challenges”. Laten zien wat werkt is waardevol. “En het mooie van de NDS is dat we dat interbestuurlijk oppakken”.

Vraag (uit de chat): aan welke kennis of skills is eigenlijk gebrek bij de overheid? Dat is niet zo algemeen aan te geven, denkt Bart. Het leren moet gekoppeld zijn aan het dagelijks werk. En je leert van incidenten, zoals de gemeente Hof van Twente die hun digitaal bewustzijn naar aanleiding van een hack hebben vergroot. AI-geletterdheid is wel een belangrijke expertise waarop we samen moeten leren.

Andere vraag: is er regie nodig? “Zeker en dat gebeurt vanuit het digitaal aanjaagteam. Waarin we prioriteiten en versnellers hebben bepaald en kijken wat goede voorbeelden zijn. Wat nodig is zijn mensen die de drive en de passie hebben om de andere collega's erin mee te nemen en in te helpen”. Wat bij de één werkt, kun je niet een-op-een kopiëren naar een andere organisatie. Dat vraagt, ook omdat het om mensen gaat, om aanpassing. “Sommige AI initiatieven lukken, sommige mislukken of vragen aanpassing. Dat is niet erg, want je leert bij over AI”.

3. Ronald van der Hoogen is programmamanager van RADIO- Rijksacademie voor Digitalisering en Informatisering Overheid. Hij is blij met wat Bart en Robert over digitaal vakmanschap hebben gezegd, namelijk dat het om de beweging gaat en om de verandering. “We zitten als overheid in een digitale transitie. Dat zien wij ook, als opleider”. RADIO is al langer bezig met deze transitie. Zij ontwikkelen opleidingen op maat, in co-creatie met de organisatie die een vraag stelt. Ronald: “Denk eerst zelf goed na over wat de organisatie nodig heeft. Waar staan we, waar willen we naartoe? Wat betekent dat? Wij denken mee, we kunnen dan samen iets ontwikkelen en dan krijg je ook precies wat jij nodig hebt”. RADIO richten zich meer op organisaties (vanuit de hele overheid) dan op individuen. Ronald: “Wij zien dat de aandacht de afgelopen jaren enorm toeneemt. Met name natuurlijk door de AI-golf”. Daarbij gaat het ook meteen meer over andere kwesties zoals data, privacy, cloud en informatiehuishouding. “Wij moeten ook even schakelen want het is een forse opgave en we zijn een klein team van 12, 13 mensen. We maken vooral gebruik van de kennis uit de overheid zelf. Inhoudelijk is er zoveel deskundigheid. En als we daar echt niet uitkomen, zoeken we expertise uit het hoger onderwijs of vanuit marktpartijen”. RADIO heeft daarnaast budget voor algemene activiteiten. Zoals open cursussen rondom security en cloud, e-learnings, webinars, podcasts, filmpjes. Dit materiaal is voor iedereen gratis beschikbaar op de RADIO website.

Vraag uit de chat: hoe werken jullie samen met bijvoorbeeld initiatieven zoals digitale fitheid? Ronald: “Wij organiseren de maand van de digitale fitheid, dat doen voor het vijfde jaar. Dit keer samen met Martijn Aslander en zijn community. We nodigen eigenlijk iedereen vanuit de overheid uit iets te organiseren in deze maand, waar collega's van kunnen leren. En wij zetten dat dan samen op één agenda. Geeft ook een heel goed beeld van waar de interesse ligt: bij AI”.

Vragen, tips en links uit de chat

Tijdens en na de sprekers komen er vragen op en is er discussie in de chat. Reacties van sprekers:

  • Heb jij een goed voorbeeld? Wil je meedoen in een werkgroep? Of wil je juist meer informatie over digitaal vakmanschap, strategische personeelsplanning, RADIO, KWIV, pools, kennisdeling etc.? Stuur een mail naar: NDS-Digitaal.Vakmanschap@minbzk.nl
  • Er zijn allerlei voorbeelden van organisaties die kennis en initiatieven met elkaar delen. Zoals een project bij de gemeente Breda over veilig omgaan met AI. Bart: “Deze hebben ze gedeeld met de gemeentes Losser, Zeist en Tilburg om tot een generieke aanpak te komen. Dat soort voorbeelden hebben wij (het aanjaagteam) breder beschikbaar gesteld”. 
  • Een ander voorbeeld: het samen oprichten van pools om specifieke functies zoals functionarissen gegevensbescherming te delen. Als je een pool opricht, komen daar andere vraagstukken bij. Hoe groot moet die pool zijn? Bij wie zijn ze in dienst? Hoe voorkom je dat ze met vier toegangspassen en vijf inlogcodes werken? Juist op dat soort vraagstukken kan je van elkaar leren. Op verschillende plekken is informatie over pilots en initiatieven te vinden is – VNG Magazine
  • Hoe werken rijk en gemeenten hierin samen? Robert: “Vanuit het programma Digitaal Vakmanschap zitten we als overheden bij elkaar. Wij willen initiatieven op halen en logischer verbindingen maken”. AI, data, cloud het zijn allemaal onderwerpen waar wisselwerking in zit. We proberen de werelden wat met elkaar te vervlechten”. Het NDS-prioriteit wil kaders meegeven, ondersteuning bieden, een richting uitzetten.
  • Hoe bereiden we de ambtenaar voor op een toekomstige digitale technologische disrupties? Dus technologie dat onze werkwijze verandert en de omgeving, burgers en bedrijven? Bart: “We weten niet wat de toekomst brengt, juist daarom is het van belang om te blijven leren. Door hier te luisteren, ervaring op te doen, vragen te stellen. De één leert door een podcast te luisteren, de ander door een opleiding, een derde door gewoon aan de slag te gaan. Zo zet je stappen naar bewustwording van nieuwe technologie. Positioneer het leren als onderdeel van je werk”. - zie opleidingen in de links hieronder
  • Hoe zorg je dat het eigenaarschap voor leren en ontwikkelen bij de medewerker ligt? Robert: “De vraag die wij als meest krijgen is: gaan jullie opleidingen verplichten? Uiteindelijk wil je het liefst dat mensen vanuit eigen motivatie leren en ontwikkelen. Wat wij in ieder geval willen doen is, is een basis neerzetten daarvoor”.
  • Hoe versterkt NDS gezamenlijke ICT tooling (bijvoorbeeld gezamenlijke AI-tools)? Zover is het aanjaagteam nog niet, maar de sprekers zien dat het die kant op zou moeten, zeker rond AI-toepassingen. Robert: “Daar ligt een rol voor ons om te kijken hoe we initiatieven kunnen bundelen, of initiatiefnemers laten zien welke toepassingen al beschikbaar zijn.  Wat zijn goede toepassingen en kunnen we die beschikbaar stellen voor alle ambtenaren en bestuurders?”. Ronald sluit zich aan: “Tot nu toe zien we dat de overheid erg verkokerd werkt. Als een bepaald ministerie of overheidsorganisatie bedenkt: we moeten iets met digitaal leren, richten ze zelf iets op”. Beter is het om eerst te kijken wat er al is en welke ervaringen andere overheidsorganisaties hebben met een bepaald thema. Kunnen we iets bestaands gebruiken? Kunnen we leren van de ervaringen?
  • Hoe gaan we om met de risico’s van innoveren? Risico’s nemen is bij de overheid niet heel gebruikelijk- wel belangrijk dat we dat aanvaardbaar risico’s nemen, en fouten durven maken, om verder te komen!
  • Robert: “Willen jullie meedenken? Kom alsjeblieft op de lijn en help ons. Dat is zo enorm belangrijk om ervoor te zorgen dat we dit met z'n allen kunnen doen”. Het aanjaagteam digitaal vakmanschap is nog niet zo ver als sommige andere aanjaagteams aldus Bart, ”Maar we weten elkaar wel te vinden. Juist door te vertellen wat er allemaal al gebeurt, zie je dat de energie ontstaat. Dat zie ik nu in de chat, maar dat zien we ook tijdens bijeenkomsten met vragen en waar voorbeelden worden gedeeld. En ik vond het heel waardevol om hier vandaag bij te zijn om te laten zien dat we dit ook echt gezamenlijk oppakken”. Contact met het NDS? stuur een mail naar: NDS-Digitaal.Vakmanschap@minbzk.nl.

Links uit de How to sessie